In mijn vorige blogs had ik het over hoe we als naaste vaak streven naar perfectie, en hoe we daar milder mee kunnen omgaan. Vandaag wil ik het eens hebben over iets heel anders: de manier waarop ik mijn praktijk heb opgebouwd. Want de vraag die ik vaak krijg, is: “Waarom heb je geen VZW opgericht?”
Na acht jaar ervaring in VZW’s en overheidsinstellingen, voelde ik dat het tijd was om mijn eigen weg te gaan. Acht jaar waarin ik ongelofelijk veel geleerd heb, maar ook keer op keer botste op dezelfde muren. En net daardoor wist ik heel zeker: als ik écht verschil wil maken voor naasten van mensen met een verslaving, dan kan dat alleen als zelfstandige praktijk.
Dweilen met de kraan open
In VZW’s en overheids instellingen draait het vaak om een massa-aanpak: veel doelgroepen onder een dak, zonder echte focus. Dat is alsof je appels met peren vergelijkt.
Ik herinner me nog levendig een man die tijdens een gesprek boos werd, de deur dichtsmeet en riep: “Och jong, je kent er niets van, je bent niet gespecialiseerd genoeg!” Zijn woorden deden pijn, maar diep vanbinnen voelde ik dat hij ergens gelijk had. Niet dat zijn agressie goed te praten was, maar hij had wel de vinger op de wonde gelegd: in het systeem waar ik werkte, had ik te weinig kennis en te weinig mogelijkheden om hem echt te helpen.
En ik was niet alleen. Collega’s vertelden me vaak dat ze dezelfde opmerkingen kregen: “Weet jij dat nu niet?” Het was dweilen met de kraan open. We probeerden alles te doen voor iedereen, maar daardoor boden we eigenlijk te weinig echte kwaliteit.
Daar leerde ik een van mijn belangrijkste lessen: als je je specialiseert op één doelgroep, kan je pas écht diepgaand en duurzaam begeleiden. En dat is wat ik vandaag met Liberté CVD doe: werken mét en vóór de naasten van mensen met een verslaving.
Het probleem van de massa-aanpak
Jammer genoeg is dit de dag van vandaag zelfs een algemeen probleem, ook veel coaches zie ik recht in deze valkuil trappen.
En dan krijg je situaties die eigenlijk te absurd voor woorden zijn. In de zorg worden er vaak gaten gevuld met mensen zonder enige zorgachtergrond. Iemand die jarenlang in de sales werkte, of die tot gisteren bakker of slager was, kan ineens een “carrièreswitch” maken en zich hulpverlener noemen. Alsof zorg een hobby is die je er zomaar even bijneemt. Het doet me denken aan een keuken: je gaat in een restaurant eten en plots vertelt de ober dat de afwasser vandaag de chef is, “omdat hij dat ook eens wou proberen”. Je hoort me al: dat klopt langs geen kanten. Toch gebeurt dit in de zorg veel vaker dan je zou denken.
Het is een oude misvatting dat “iedereen dit wel een beetje kan”, of dat je per definitie beter bent omdat je ouder bent. Hetzelfde zie je bij psychologen: mensen kijken blind naar diploma’s. Het gevolg? Pas afgestudeerde psychologen die nog maar net de schoolbanken uit zijn, maar al een volle agenda hebben en ellenlange wachtlijsten creëren. Er wordt amper gekeken naar hoeveel ervaring iemand werkelijk heeft in het werken met mensen.
Ik ben zelf ongelooflijk dankbaar dat ik begonnen ben in leefgroepen. Daar leerde ik pas echt wat het betekent om met mensen te werken: bijzondere jeugdzorg, ouders begeleiden, omgaan met mensen met een mentale beperking, psychologische kwetsbaarheden… Dat was keihard werken, maar ook een rijke leerschool. Alleen kreeg ik wél begeleiding. Vandaag zie ik te vaak dat mensen na een stage van zes maanden gewoon “voor de leeuwen” gegooid worden met een “doe maar”. Dat is niet alleen onfair tegenover de hulpverlener zelf, maar vooral gevaarlijk voor de cliënten die daardoor in de kou blijven staan en te te lang bij hulpverlening blijven hangen.
Het resultaat is altijd hetzelfde: er wordt te weinig doorverwezen, te weinig samengewerkt, en mensen blijven te lang vastzitten bij iemand die hun hulpvraag niet kan beantwoorden. Dat is geen zorg, dat is tijd verliezen. En net daarom geloof ik zo sterk in specialisatie en maatwerk, in plaats van die ene massabenadering waar iedereen in hetzelfde vakje moet passen.
Geen gouden ei, maar puzzelstukjes
Herstel is geen rechte lijn. Het is niet één methode, niet één wondermiddel. Toch zie je vaak dat coaches of hulpverleners zich opstellen alsof zij het gouden ei in handen hebben. Maar dat bestaat niet. Het enige gouden ei zit in de persoon zelf.
Iedereen legt zijn eigen puzzel. Voor de ene werkt coaching, voor de ander psychologie, therapie, kinesiëntherapie of iets helemaal anders. Soms vallen die puzzelstukken tegelijk samen, soms na elkaar. Soms moet je vallen en weer opstaan. Maar altijd is het uniek.
Dat is hetzelfde nu met mijn praktijk dat mensen zeggen: ‘maar je hebt toch al Al-Anon?’ of ‘via de organisatie van de verslaafde helpen ze toch?’. Nee dat zijn bijeenkomsten om te praten, mijn praktijk gaat verder dan dat omdat ik als ervaringsdeskundige heb ondervonden dat dit niet volstaat. Alsook dient de doelgroep naasten van verslaafden losgekoppeld te worden van de verslavingszorg om kwaliteit te bieden.
In mijn praktijk zoek ik samen met de cliënt naar die puzzelstukken. Zonder te forceren, zonder te beloven dat ik de oplossing heb. Want er bestaat niet één rechte weg naar herstel.
Vrijheid om echt kwaliteit te bieden
Een andere reden waarom ik bewust geen VZW oprichtte, is de vrijheid die ik nodig heb om kwaliteitsvol te werken. Binnen de structuren van VZW’s en overheidsinstanties ging er zoveel tijd verloren aan administratie, rapporten, formulieren, verantwoording afleggen… dat er te weinig ruimte overbleef voor de mens tegenover je.
En erger nog: soms moest je dingen doen die indruisten tegen je eigen professionele oordeel, gewoon omdat het in de richtlijnen stond. Cliënten die me opnieuw werden toegewezen na incidenten, omdat het “nu eenmaal zo moest”. Collega’s die het even moeilijk hadden, maar toch hun dossier moesten blijven verdedigen. Ik voelde meer en meer dat ik daar kapot in ging: dat ik mijn werk niet kon doen zoals ik het wilde doen. De zorg zal dan ook een hoofdprijs winnen bij medewerkers met burn-outs. Het is alles behalve authentiek.
In ons Belgisch zorgsysteem zijn we te socialistisch en dat maakt mensen afhankelijk van ons. Wij ruimen voor iedereen de brandnetels weg: dat is niet de bedoeling, ieder heeft zijn verantwoordelijkheid zelf zijn brandnetels weg te ruimen.
Vandaag kan ik die vrijheid wel nemen. Ik kan creatief zijn, nieuwe methodieken uittesten, mijn trajecten verbeteren, langer stilstaan bij wat iemand nodig heeft. En dat maakt voor mij het verschil.
‘Hollanders zijn gierig?’ Nee, wij Belgen zijn verwend en TE braaf— zij zijn koplopers
We zeggen weleens: “Hollanders zijn gierig.” Echt? Ik denk dat dit een van die flauwe uitspraken is. Wij Belgen zijn verwende feestbeertjes. We geven zonder schuldgevoel ongeveer 100 euro uit voor een een etentje, op café, een manicure of een kapsel. Maar zorg? Daar moeten we soms jarenlang op wachten of aan één consult genoeg hebben. Terwijl zorg een fundamenteel recht is — net zoals voeding of hygiëne. En dat we daar wel voor betalen, maar zorg ‘zomaar’ gratis moet zijn? Dat klopt gewoon niet.
In Nederland pakken ze het anders aan. Zorg is daar een vorm van zelfzorg. Iedereen — echt bijna iedereen — is verplicht verzekerd. Onderzoek van de World Health System Facts toont aan dat maar liefst 99,9 % van de bevolking een zorgverzekering heeft. Ze investeren bewust in hun gezondheid: gemiddeld € 159 per maand aan premie en een verplichte jaarlijkse eigen bijdrage van € 385. Dat laat zien dat zorg er wordt gewaardeerd — en dat mensen bereid zijn daar ook iets voor opzij te zetten.
In België daarentegen betalen we een lager RIZIV-bedrag aan huisartsen, tandartsen,.. en het systeem is grotendeels op mutualiteit gebaseerde terugbetaling. Maar tegelijk ontbreekt bij velen het besef dat zorg net zo waardevol is als wat je wel wil betalen — zoals je coloratie of lunch. Dat contrast toont aan dat we te vaak voorbijgaan aan de waarde van onze eigen verzorging.
Wat nog indrukwekkender is: Nederland loopt ook duidelijk voorop qua innovatie en toekomstgerichtheid in zorg. Volgens de World Index of Healthcare Innovation 2024 bezet Nederland de vierde plek wereldwijd, dankzij hun sterke integratie van technologie, preventie en patiëntgerichte modellen. België staat op de 10e plaats, wat ook goed is — maar het tempo ligt duidelijk hoger aan de overkant van de grens.
Nederland ziet zorg als een vorm van zelfzorg. Je steekt er iets in — financieel en qua open geest — en het systeem betaalt zich terug in toegankelijkheid, kwaliteit en welzijn. Wij Belgen? We lijken soms vergeten hoe belangrijk investeren in jezelf is. Tijd om daar wakker voor te worden.
Samenwerken in de plaats van concurreren
Wat ik tot slot jammer vind in de sector, is dat organisaties elkaar vaak als concurrenten zien. Terwijl samenwerking net de sleutel is.
Zorg werkt zoals een restaurant: als de chef niet communiceert met zijn souschef, loopt de keuken in de soep. Hetzelfde geldt in de zorg. Verschillende visies samenbrengen maakt het alleen maar sterker. Maar hier in België hebben we de neiging om op onze kousenvoeten te lopen, zeker in de zorg. We willen niemand voor het hoofd stoten, vermijden confrontaties en voelen ons te snel persoonlijk aangevallen.
Dat maakt ons veel te braaf. En braafheid levert geen betere zorg op. De zorg is geen productielijn waar blikjes cola of auto’s worden gemonteerd. En toch, zelfs daar — in een fabriek — wordt er veel sneller naar oplossingen gezocht wanneer iets fout loopt. Als er een fout gebeurt op de band, dan wordt die niet weggemoffeld of persoonlijk genomen. Dan wordt er samen gekeken: wat ging er mis en hoe lossen we het op? In de zorg gebeurt dat veel te weinig. Omdat hulpverleners fouten vaak op zichzelf betrekken in plaats van op het traject. Omdat ze te onzeker zijn, te weinig ervaring of begeleiding kregen, en daardoor niet stevig in hun positie staan.
En dat is jammer. Want zorg gaat niet over braaf zwijgen en iedereen te vriend houden. Het gaat over mensen. Mensen die kwaliteit verdienen. En kwaliteit ontstaat alleen als we durven botsen, discussiëren, en kritisch reflecteren op wat beter kan. Een goede CEO, een goed bedrijf, draait pas écht als er ruimte is voor debat en het uitdagen van ideeën. Waarom zou dat in de zorg anders zijn?
Ik schreef het vroeger al in mijn motivatiebrieven: het warm water hoeven we niet opnieuw uit te vinden. Maar door goed samen te werken en onze krachten te bundelen, kunnen we wel iets gelijkaardigs.. Maar als we elk onze expertise durven inzetten en doorverwijzen waar nodig, dan bouwen we samen een veel sterker systeem. Dat geloof ik, tot in de kern, is de enige manier om uit de vicieuze cirkel te raken.
Daarom is het juist zo belangrijk elk bij onze expertise te blijven: in de Coca- Cola fabriek gaan ze ook geen auto’s monteren.
Slotwoordje
Bedankt alvast om deze blog te lezen. Ik weet dat sommige dingen misschien hard kunnen binnenkomen. Dat is ook oké. Het is niet de bedoeling om met de vinger te wijzen, wel om een stukje reflectie te triggeren. Want als iets jou raakt in deze woorden, dan betekent dat meestal dat er iets in jezelf mag bewegen.
Voor partnerorganisaties: voel je vrij om een keer een gesprek in te plannen. Het is helemaal vrijblijvend, maar het kan net de start zijn van een waardevolle samenwerking.
En speciaal voor jou als naaste van een verslaafde: je kan nu een gratis kennismakingsgesprek boeken. En als je dat doet voorr zondag, krijg je een cadeautje: 50% korting op één maand coaching. Dat betekent dat je voor 75 euro een volledige maand ondersteuning krijgt – 2u30 zelfzorg/week.
Als je al goed bezig bent, blijf vooral op die weg verder gaan. En als dit schuurt of wringt, zie het dan niet als kritiek, maar als een uitnodiging om dieper te kijken. Want alleen door onszelf en elkaar in vraag te durven stellen, komen we tot sterkere zorg, meer samenwerking en een betere toekomst.
Warme groet
Charline
Bronnen
- FREOPP. World Index of Healthcare Innovation 2024 – Netherlands
- FREOPP. World Index of Healthcare Innovation 2024 – Belgium
- OECD. Does Healthcare Deliver? Results from the Patient-Reported Indicator Surveys (PaRIS) 2025 – Netherlands
- Zorgwijzer.nl. Cijfers zorgverzekering Nederland 2025
- Health Systems Facts. Coverage Netherlands Health System
- Expatica.com. The Belgian Healthcare System
Cookiebeleid